fbpx
Почетна ТЕРМИНОЛОГИЈА Монопол и олигопол – форми на нецелосна конкуренција на пазарот

Монопол и олигопол – форми на нецелосна конкуренција на пазарот

Во зависност од дејноста со која се занимаваат компаниите припаѓаат на различни пазарни структури. Пазарните структури се разликуваат, главно, според два критериуми:

  • Бројот на учесници на пазарот (продавачи и купувачи);
  • Моќта да се влијае врз висината на цената на добрата и услугите.

Така, на пример, пазарот на електрична енергија или вода се примери за пазари каде има голем број на учесници на пазарот на страната на побарувачката (голем број на купувачи), а еден понудувач, односно продавач. Во ваквите случаи, најчесто понудувачот има значајна моќ да влијае врз висината на цената на услугите. Кога имаме ваква пазарна структура во економијата зборуваме за состојба на монопол на пазарот.

Монополот како форма на нецелосна конкуренција се карактеризира со еден единствен производител (продавач) кој има целосна контрола врз еден сектор во економијата. Така, постоењето на еден производител кој ја диктира цената на производите и услугите како и количината на тие производи и услуги доведува до прашањето дали производителот максимално ги користи своите капацитети и дали со тоа влијае врз висината на цената на производите и услугите, врз неговите вкупни приходи и, во крајна линија, врз добивката која ја остварува?

Поради своите карактеристики како пазарна структура, монополот има можност да го ограничи производството на одреден производ или услуга и со тоа да влијае врз цената на добрата и услугите, врз остварените приходи и врз остварената добивка. Затоа, државата има влијание врз монополите, односно го регулира нивното функционирање.

Од друга страна, државата најчесто дава и ексклузивно право одредена дејност да извршува само една компанија во одреден економски сектор, најмногу заради видот на вложувања кои во одредени сектори бараат многу голем капитал и крајно неефикасно и неисплатливо би било да се прават такви големи идентични инвестиции и од други компании кои би ја извршувале истата дејност (гасоводни системи, железничка инфраструктура, електростопански и водостопански системи).

Олигопол како форма на пазарна структура се карактеризира со мал број на компании кои имаат доминантни позиции на пазарот. Овде, во зависност од видот на производите и услугите кои ги нудат компаниите, можеме да зборуваме за:

  • Повеќе компании на одреден пазар кои нудат идентични производи или услуги (компании од телекомуникациската индустрија);
  • Повеќе компании на одреден пазар кои нудат исти производи или услуги кои поседуваат различни својства и карактеристики (компании од автомобилската индустрија, информатичката индустрија).

Монополот и олигополот се форми на нецелосна конкуренција кои се разликуваат по тоа што една или повеќе големи компании го заземаат пазарот или доминантен дел од пазарот, имаат значајно или одредено влијание врз цената на производите и услугите и нудат единствен, ист или сличен производ со различни карактеристики и својства. Тие се форми на несовршена конкуренција, бидејќи во ваквите видови пазарни структури цената на производите и услугите најчесто не се формира врз дејството на понудата и побарувачката и најчесто конкуренцијата е ограничена на неколку компании во секторот.

©Analitika.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

ПРЕПОРАЧАНИ

Обраќање до бизнис заедницата

©Analitika.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Преработувачка индустрија – колку пари се вложуваат во материјални средства?

Според податоците на „Таргет Груп“ јасно е дека најголем процент од големите фирми од преработувачката индустрија се во странска сопственост или се менаџирани од...

Колкави плати исплаќаат фирмите од преработувачката индустрија?

Компании кои имаа најголем број на вработени, котираат високо и според трошоците за вработените, но тоа не значи дека се вбројуваат и во групата...

Кои се водечките бугарски компании во Македонија ?

Најголем годишен раст на добивката прикажале компании од автомобилскиот сектор, финансиите и дејноста со трговија и услуги. Најголем приход пак прикажала компанија...

Колкав е бројот на компании во Скопје чија главна дејност е програмирање?

Во 2019 главниот град се основале 115 компании за програмиање,а згаснале 31 со што бројот на деловно активни компании чија главна...

УЈП поништила решенија „тешки“ 7 милиони евра затоа што паднале на Управен суд

Намерно, од незнаење но и поради грешки, македонските стопанственици сакале да „скријат“ речиси 43 милиони евра данок , покажуваат податоците на Управата...

Скопје рекордер по дивоградби – регистрирани 226, Липково има 68 од кои 63 се објекти за домување

Куќи, деловни објекти, доградби, надградби но и цели згради во земјава се дивоградби - се граделе без одобрение. Институциите калкулираат дека...

Германските фирми во земјава прават бизнис од половина милијарда евра

Во земјава има 322 компании со германски капитал. Нивниот бизнис лани вреди половина милијарда евра, направиле профит од 21,8 милиони евра а...

Кои државни и приватни фирми во Скопје вработуваат најмногу?

Јавните претпријатија и акционерските друштва во државна сопственост се најголеми работодавачи на територија на град Скопје. Ова го покажува анализата на...

Кои се македонските „газели“ – во земјава има 284 брзорастечки компании

Овие брзорастечки компании таканаречени “газели“ коишто ги зголемиле приходите од работењето по најмалку 20% последните три години, лани инкасирале вкупно 1,65...
error: Content is protected !!